Πολιτιστικά

Όταν το αμπέλι γίνεται κύκλος, ο κύκλος γίνεται χορός και ο χορός γίνεται μνήμη

Μια βραδιά γεμάτη Κρήτη, μουσική, χορό, συγκίνηση και παράδοση έζησαν όσοι βρέθηκαν στο Άλσος Νέας Σμύρνης, στην εκδήλωση «Κρητικά Τσαμπάκια» της Ένωσης Κρητών Νέας Σμύρνης, στο πλαίσιο των Ιωνικών Γιορτών 2026 και της «Εβδομάδας Παράδοσης & Πολιτισμού» των συλλόγων της πόλης.

Ήταν μια παράσταση που δεν θέλησε απλώς να παρουσιάσει κρητικούς χορούς. Θέλησε να αφηγηθεί μια ιστορία.

Μια ιστορία για το αμπέλι, τον τρύγο, τους ανθρώπους, το γλέντι και, πάνω απ’ όλα, για την παράδοση που περνά από γενιά σε γενιά.

Από το κλήμα στο τσαμπί…

Από τη γη γεννιέται η ζωή. Ένα κλήμα, μια ρίζα βαθιά στη γη, ένα φύλλο που αναζητά τον ήλιο και, σιγά σιγά, ο καρπός.

Το αμπέλι έγινε το κεντρικό σύμβολο της παράστασης. Ο μόχθος του τρύγου, οι άνθρωποι που συναντιούνται κάτω από τον ήλιο, τα τραγούδια, οι φωνές και τα γέλια έγιναν η αφετηρία ενός ταξιδιού που κατέληξε εκεί όπου η κρητική παράδοση βρίσκει πάντοτε τον δικό της δρόμο: στον κύκλο του χορού.

Γιατί, όπως οι ρώγες ενώνονται και δημιουργούν ένα τσαμπί, έτσι και οι άνθρωποι, όταν ενώσουν τα χέρια τους, δημιουργούν έναν κύκλο.

Και κάπως έτσι γεννήθηκαν τα «Κρητικά Τσαμπάκια».

Γέργερη και Ανώγεια – δύο τόποι, ένας Ψηλορείτης

Η παράσταση ταξίδεψε το κοινό στις δύο διαφορετικές χορευτικές και μουσικές φωνές της Γέργερης και των Ανωγείων.

Στην πρώτη ενότητα, «Γέργερη – Ο τρύγος έγινε χορός», παρουσιάστηκαν σκοποί και χοροί της περιοχής, ανάμεσά τους η Ρίμα της Σούσας, ο Πρινιανός, ο Γεργιανός Πηδηχτός, ο Λαζέικος, ο Χανιώτης και ο Παλιός Μαλεβιζιώτης.

Στη συνέχεια, η σκηνή μεταφέρθηκε στα Ανώγεια, όπου το αμπέλι έγινε κύκλος και οι Ανωγειανές μελωδίες και οι χοροί ανέδειξαν τη δική τους ξεχωριστή παράδοση, με κορύφωση τον Ανωγειανό Πηδηχτό.

Δύο χωριά. Δύο διαφορετικές χορευτικές ταυτότητες.

Μία γη. Ο ίδιος Ψηλορείτης.

Από τον τρύγο… στο γλέντι

Στην Κρήτη ο κόπος και η χαρά ήταν πάντοτε δεμένοι.

Στα τέλη του Αυγούστου και μέχρι τον Σεπτέμβριο, Γεργιανοί και Ανωγειανοί κατέβαιναν στο Μαλεβίζι για τον τρύγο. Τρυγητές, κουβαλητές, κόφτες και απλώστρες έδιναν τη δική τους μάχη με τον χρόνο και τον καρπό της γης.

Και όταν η δουλειά τελείωνε, άρχιζε το γλέντι.

Η πλατεία γέμιζε ανθρώπους. Ο ένας έφερνε τον δικό του σκοπό, ο άλλος τον δικό του χορό και όλοι μαζί γίνονταν ένας κύκλος.

Γιατί στην Κρήτη η χαρά δεν κρατιέται μέσα μας.

Γίνεται τραγούδι.
Και το τραγούδι γίνεται χορός.

«Ήκαμε το τσαμπάκι του!»

Ο τίτλος της παράστασης γεννήθηκε από μια χαρακτηριστική κρητική έκφραση.

Όταν κάποιος πιάνει μπροστά στον χορό και κάνει τα δικά του ζάλα, λένε στην Κρήτη:

«Ήκαμε το τσαμπάκι του!»

Ο χορευτής γίνεται έτσι ένα κομμάτι του μεγαλύτερου συνόλου, όπως η κάθε ρώγα είναι μέρος του τσαμπιού.

Και αυτό ακριβώς θέλησε να αναδείξει η παράσταση.

Ο κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός.

Το κάθε βήμα έχει τη δική του αξία.

Αλλά η παράδοση ζει πραγματικά όταν όλοι μαζί δημιουργούν τον κύκλο.

Τα δύο χωριά ένωσαν τα χέρια

Στην τρίτη ενότητα, «Τα δύο χωριά ενώνουν τα χέρια», οι διαφορετικές μουσικοχορευτικές παραδόσεις συναντήθηκαν.

Ανωγειανές κοντυλιές, Πεντοζάλης και Σούστα ένωσαν τους χορευτές σε έναν κοινό κύκλο.

Έναν κύκλο που δεν είχε αρχή και τέλος.

Γιατί αυτό είναι το γλέντι.

Δεν ζητά από κανέναν να αφήσει πίσω του αυτό που είναι. Τον καλεί να το μοιραστεί.

Και όπως το τσαμπί κρατά ενωμένες τις ρώγες του, έτσι και ο χορός κρατά ενωμένους τους ανθρώπους.

Δύο χωριά. Μία Κρήτη. Ένας κύκλος.

 

Η νέα γενιά στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη θέση στη βραδιά είχαν δύο νέοι άνθρωποι της Ένωσης.

Ο Πρόεδρος της Ένωσης Κρητών Νέας Σμύρνης, Ευτύχιος Πρασσάκης, απένειμε ο ίδιος τις τιμητικές διακρίσεις στον Ανδρόνικο Γεωργουδάκη και τον Κωνσταντίνο Γεροκώστα, σε μια στιγμή που συνδύασε τη χαρά της επιτυχίας με την ιδιαίτερη σημασία που έχει για την Ένωση η νέα γενιά.

Ο Ανδρόνικος, γέννημα και θρέμμα της Ένωσης, εισήχθη στο Τμήμα Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ ο Κωνσταντίνος ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.

Οι βραβεύσεις τους αποτέλεσαν ένα ιδιαίτερα όμορφο μήνυμα για όλους.

Γιατί η παράδοση δεν αφορά μόνο το παρελθόν.

Αφορά κυρίως το ποιος θα την παραλάβει και θα τη μεταφέρει στο αύριο.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης έγινε επίσης ιδιαίτερη αναφορά στο σημαντικό έργο της Κρητικής Εστίας, με ομιλητή τον Πρόεδρό της και Δήμαρχο Αγίου Δημητρίου, κο Στέλιο Μαμαλάκη.

Οι άνθρωποι πίσω από την παράσταση

Τη μουσική της βραδιάς ανέλαβαν οι:

Ανδρέας Αρβανίτης – λύρα, ασκομαντούρα και τραγούδι
Γιώργος Μανίκας – κρητικό λαούτο και τραγούδι
Χάρης Μπότσιας – κρητικό λαούτο, μαντολίνο και τραγούδι

Την καλλιτεχνική επιμέλεια και τη χορευτική προετοιμασία είχε ο χοροδιδάσκαλος της Ένωσης Δημήτρης Δελής.

Στην παράσταση συμμετείχαν τα μέλη των χορευτικών τμημάτων της Ένωσης, ενώ ξεχωριστή ήταν η συμμετοχή της Κρυσταλλίας Σπυριδάκη, επί χρόνια δασκάλας παραδοσιακών χορών της Ένωσης.

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει και στον δάσκαλο κρητικής λύρας Αντώνη Κεχαγιαδάκη, που εδώ και χρόνια στηρίζει την Ένωση με τη γνώση και το μεράκι του.

Την αφήγηση της παράστασης ανέλαβε ο Σάκης Σκουρλής, επί πολλά χρόνια μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης, ενώ την παρουσίαση της εκδήλωσης έκανε η Αντώνια-Ηώ Σωτηριάδου.

Η παράδοση που συνεχίζεται

Η Ένωση Κρητών Νέας Σμύρνης, από την ίδρυσή της το 1949, υπηρετεί την κρητική παράδοση και τον πολιτισμό, έχοντας ως βασική της αποστολή τη διατήρηση και τη μετάδοση των ηθών, των εθίμων, της μουσικής και των χορών της Κρήτης.

Τα χορευτικά και μουσικά τμήματα της Ένωσης αποτελούν έναν ζωντανό χώρο συνάντησης ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών, με τα παιδιά και τους νέους να βρίσκονται στον πυρήνα αυτής της προσπάθειας.

Γιατί η παράδοση δεν είναι κάτι που μένει ακίνητο.

Ζει όταν τη χορεύουμε.
Ζει όταν τη μοιραζόμαστε.
Ζει όταν περνά από το ένα χέρι στο άλλο, από τη μία γενιά στην επόμενη.

Και αυτό είναι ίσως το πιο όμορφο μήνυμα που άφησαν πίσω τους τα «Κρητικά Τσαμπάκια».

Ευχαριστίες

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Κρητών Νέας Σμύρνης ευχαριστεί θερμά τον Δήμαρχο Νέας Σμύρνης Γιώργο Κουτελάκη για την πρόσκληση και τη στήριξη και όλη την Δημοτική Αρχή, την Έρη Κοντογούρη για την άψογη συνεργασία και τη συμβολή της στη διοργάνωση, όλους τους συντελεστές, τους χορευτές, τους μουσικούς, τους γονείς, τα μέλη και τους φίλους της Ένωσης που συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της εκδήλωσης, καθώς και το κοινό που τίμησε με την παρουσία του τη βραδιά.

Ευχαριστεί επίσης τη Βαρβάρα Καζαμία και το ανθοπωλείο της για την ευγενική προσφορά, τον Δημήτρη Παρτσαλάκη και το «Παραδοσιακό Παντοπωλείο» για το κρητικό κέρασμα, καθώς και την Πλαίσιο Computers για την ευγενική χορηγία των δωροεπιταγών των βραβεύσεων.

Θερμές ευχαριστίες απευθύνονται ακόμη στον φωτογράφο Μανώλη Καζεράκη και τον συνεργάτη του Χριστόφορο Κουντουράκη για τη φωτογραφική κάλυψη και τη βιντεοσκόπηση της εκδήλωσης.

Γιατί…τσαμπάκι το τσαμπάκι, μεγαλώνει το αμπέλι. Και χέρι το χέρι, βήμα το βήμα, η παράδοση συνεχίζεται.

Με την παρουσία τους μας τίμησαν οι:

Κος Βασίλης Σπανάκης – Υφυπουργός Εσωτερικών Βουλευτής Νοτίου Τομέα Αθηνών ΝΔ
Κος Ευάγγελος Αποστολάκης – Ναύαρχος ε.α., Ανεξάρτητος Βουλευτής Επικρατείας, Τέως Υπουργός Άμυνας, Επίτιμος Αρχηγός ΓΕΕΘΑ
Κος Γιώργος Κουτελάκης -Δήμαρχος Νέας Σμύρνης
Κος Στέλιος Μαμαλάκης – Δήμαρχος Αγίου Δημητρίου και Πρόεδρος Κρητικής Εστίας
Κος Μανώλης Σφακιανάκης – Στρατηγός ε.α. – Υποψήφιος για την προεδρία της Παγκρητίου Ενώσεως
Κα Ευαγγελία Σχοιναράκη – Πρώην Νομάρχης Ηρακλείου – Υποψήφια για την προεδρία της Παγκρητίου Ενώσεως
Κα Δήμητρα Καντεράκη – Υποψήφια Βουλευτής ΝΔ Νοτίου Τομέα Αθηνών
Κα Θεοδώρα Παπαδάκη – Υποψήφια Βουλευτής ΠΑΣΟΚ Νοτίου Τομέα Αθηνών & Πρόεδρος της Παγκρήτιος Ένωσης Γυναικών Κρήτης
Κος Μανούσος Ηλιάκης – Αντιπρόεδρος Πανελλήνιου Προοδευτικού Κινήματος
Οι Αντιδήμαρχοι Νέας Σμύρνης : κα Μαριαλένα Αγγελίδου Φαρίδη, κος Γεώργιος Γουρναρόπουλος, κα Μαρίνα Δεκούλου, κος Θεόδωρος Καστόρης, κος Ηλίας Σώζος, κος Δημήτριος Φερεντίνος,
Κος Νικόλαος Μπούρας – Εντεταλμένος Δημοτικός Σύμβουλος Νέας Σμύρνης
Κος Παύλος Καρποδίνης – Ειδικός Σύμβουλος Πολιτισμού Νέας Σμύρνης
Κα Κλαίρη Δεληγιάννη – Πρόεδρος Ένωσης Ηπειρωτών Νέας Σμύρνης – Π. Φαλήρου «Η ΤΙΤΑΝΗ» και Δημοτική Σύμβουλος Νέας Σμύρνης
Κος Νικόλαος Κοίλος – Αντιπρόεδρος Συλλόγου Ιμβρύων
Κα Φωφώ Φωτεινοπούλου – Πρόεδρο Πολιτιστικού Συλλόγου «Φοινικάς 1935»
Κα Γκέλυ Ταπραντζή – Πρόεδρος Συλλόγου ο Αχελώος  Αιτωλοακαρνάνων Νέας Σμύρνης
Κος Παναγιώτης Οκομούσης – Πρόεδρος του Συλλόγου Τενεδίων Αθηνών «Ο Τέννης»
Κος Γιώργος Περάκης – Επίτιμος Πρόεδρο Ένωσης Κρητών Ν. Σμύρνης
Κα Ευτυχία Βαρδουλάκη – Μαγκλάρα– Γενική Γραμματέας Συλλόγου Γυναικών Δυτικής Κρήτης  «H ΒΡΙΤΟΜΑΡΤΙΣ»
Κος Νίκος Προεστάκης – Πρόεδρος Συλλόγου Κρητών Αγίου Δημητρίου
Κος Δημήτρης Γεωργακάκης – Πρόεδρος Κρητών Παλαιού Φαλήρου
Κος Γιώργος Δουλγεράκης– Πρόεδρος του Συλλόγου Ανωμεριανών Αθήνας «Η Καλόειδενα»
Κος Ευάγγελος Παπαδάκης– Επίτιμος Πρόεδρος Κρητών Ν. Ηρακλείου
Κος Γιώργος Πετράκης – Αντιπρόεδρος Παγκρητίου Ενώσεως – Πρόεδρος Χορευτικού Ομίλου Κρήτες
Κα Κοντογούρη Έρη – Πολιτιστικός Σϋλλογος Αιολίδα
Κος Γιώργος Ασημάκος Ο Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Ν. Σμύρνης
Κος Μιχάλης Σηφακάκης,  Χοροδιδάσκαλος και συνιδρυτής του Λαογραφικού Ομίλου «ΚΟΥΡΗΤΕΣ»,
Κα Φωφώ Ζουλάκη – Εκδότρια Εφημερίδας Παγκρήτια Νέα

Από Δελτίο Τύπου Ένωσης Κρητών Νέας Σμύρνης

Gallery